Programma

29 maart 2015

componistenportret charles ives

,

aanvang: 15:30

MaerzMusik 2004

Charles Ives, de grote vernieuwer. Hij was de eerste Amerikaanse componist die de muziekwereld op zijn grondvesten deed schudden. Alles wat tot dan toe verboden was of als ‘not done’ gold werd door hem tot stijl gemaakt: een anarchistisch mengsel van kerkhymnen, volksliedjes, militaire marsen, extreme dissonanten, extreme consonanten; alles kon, alles mocht. Een van zijn beroemde uitspraken: Beauty in music is too often confused with something that lets the ear lie back in an easy chair.

Hemelbestormer of niet, Ives was ook schatplichtig aan de traditie. Vriend en mede-componist Henry Cowell verwoordde het zo: It is a music not of exclusion but of inclusion. Ives sloot de muziekcultuur in zoals hij die kende en waardeerde. De klassieke én de dagelijkse, met zijn barpiano’s, ongelijke kerkzang, elkaar passerende brassbands en klokgebeier in de verte. En liet alles versmelten tot muzikale visioenen waarin hij ook de toekomst insloot: door compositorische technieken van eigen vinding toe te passen die jaren vooruitliepen op Europese ontwikkelingen.

Daarbij was muziek voor Ives geen van mens en wereld losgezongen fenomeen: buitenmuzikale bronnen als literatuur, maatschappelijke en filosofische concepten, natuur en religie, dienden evenzeer ter inspiratie als muzikale. Alles kwam samen tot een verbazingwekkend amalgaam, waarin de verschillende elementen desalniettemin een bijna tastbare verschijningsvorm behouden. Dit what you hear is what you get ademt in zijn directheid, kracht en soms ongepolijste charme, het pioniersschap van de Nieuwe Wereld. Maar altijd zijn er ook vergezichten en klinkt het naar idealen en authentieke spiritualiteit.

Het leidt tot muziek van grote zeggingskracht, die niet alleen een tijdperk en cultuur verklankt, maar als alle grote kunst daar bovenuit stijgt. Werd dit universele karakter in Ives’ tijd lang niet altijd (h)erkend, onze huidige tijd is er zeker klaar voor. De luisteraar van nu zal in Ives’ werken veel van zijn eigen wereld herkennen en op allerlei manieren betekenis in zijn muziek vinden.

Componistenportret Charles Ives biedt een mooie afspiegeling van de rijkdom en reikwijdte van Ives’ componeren. Het bevat naast beroemde werken als The Unanswered Question, ook zelden gespeelde als Tone Roads en Largo Risoluto Nr.1 & 2. Tegelijkertijd bestrijkt het inhoudelijk een breed spectrum: van het ludieke en speelse in Hallowe’en, tot het transcendente en tegelijkertijd wilde en komische String Quartet Nr.2. Het is een programma dat laat horen dat de muziek van Ives na honderd jaar actueler is dan ooit.

 

programma:

The Unanswered Question (1908)

In Re Con Moto Et Al. (1915)

Adagio Sostenuto (1912)

A Set of three short Pieces (1912)

Hallowe’en (1908)

Scherzo “Over the Pavements” (1906-13)

Largo Risoluto Nr.1 & 2 (1911-14)

Tone Roads Nr.3 (1911)

pauze

String Quartet Nr. 2 (1912)

 

meer informatie vindt u hier