Actueel

Louis Andriessen draagt zijn muziek op aan Charles Ives

Op zondag 19 januari spelen we de hele dag muziek van onze naamgever, Charles Ives, in het Muziekgebouw aan ‘t IJ. Speciale gast tijdens die dag is componist Louis Andriessen, die in gesprek gaat met Tracy Metz (journalist en directeur van het John Adams Institute) over de betekenis van Ives’ muziek en de invloed die het heeft gehad op zijn eigen werk. Hij droeg zelfs een compositie op aan Ives.

Louis AndriessenLouis Andriessen te gast bij TV-programma De Wereld Draait Door.

Zijn compositie Anachronie I (uit 1966-67), een stuk voor orkest waarin hij verschillende compositietechnieken en soorten (pop)muziek verwerkte, heeft Andriessen opgedragen aan Charles Ives.

Volgens hem was zijn Amerikaanse collega, die werd geboren in 1874:

“the first composer for whom musical style was not synonymous with personality” en “one of the few composers who found music more interesting than himself.”

In de aantekeningen die hij bij de compositie maakte benadrukt Andriessen de belangrijke rol die Ives speelde voor de ontwikkeling van klassieke muziek door o.a. verschillende muziekstijlen te mengen, zonder er een karikatuur van te maken:

“He wrote twelve tone music long before Schoenberg, breaking the laws which Schoenberg had yet to formulate. Unfamiliar with the European tradition of elitist music, he made use of brass bands, choirs and popular hymns without caricaturing them, as rich musical sources in a totality of musical events for the first musical reality in the history of music.”

Helaas kunnen we op deze plek de betreffende muziek van Louis Andriessen niet laten horen, maar tijdens de Ives-marathon op 19 januari is dat zeker wel mogelijk.

Klik hier voor het volledige programma van de Ives-marathon en voor kaarten.

Louis Andriessen op bezoek tijdens een repetitie van het Ives Ensemble

Hymnedienst tijdens Ives-marathon door performancekunstenaar Gabriel Lester

Gabriel Lester

Gabriel Lester in zijn film ‘The Big One’ uit 2011

We starten het nieuwe jaar in vliegende vaart met concerten in Tilburg en Den Bosch en een Ives-marathon in Amsterdam. Deze marathon op 19 januari in het Muziekgebouw aan ‘t IJ duurt de hele dag en begint in de (onverwarmde) laad- & losruimte met een ‘opwekkende hymnedienst’ door perfomancekunstenaar Gabriël Lester, geïnspireerd op een Amerikaanse kerkdienst uit de tijd van Ives. (meer…)

violiste Josje ter Haar over onze recente avonturen in Durham

vlnr: Josje, John, Job, Ruben en Richard Rijnvos

Goede plannen ontstaan meestal spontaan in de pauzes tussen je eigenlijke werkzaamheden. Hier zie je ons bijvoorbeeld taartjes eten in Durham, november 2012, tussen de bedrijven door van het Cage-festival waarin wij verschillende concerten speelden. In die week kwam het idee op om in 2013 een festival te houden met Ierse muziek. Fijne componisten genoeg uit dat land!  Bovenaan natuurlijk onze vereerde Gerald Barry. Maar ook Andrew Hamilton heeft geweldige muziek geschreven waar we ons publiek mee verblijd hebben.

Durham 2013 047

links Andrew Hamilton, rechts Gerald Barry

En inderdaad kwamen die twee componisten vorige week (29 november t/m 1 december) naar Durham voor het festival “Ceol Nua”, Iers voor “Nieuwe Muziek”.

Het Smith Quartet, pianiste Noriko Kawai en het Ives Ensemble speelden in de Palace Green van de University Music School drie concerten met muziek van Gerald Barry, Kevin Volans, Donnacha Dennehy, Andrew Hamilton, Dave Flynn, Deirdre Gribbin,  Garrett Sholdice, en Eric Egan.

Toen we Gerald Barry leerden kennen, zo’n 20 jaar geleden, waren we altijd een beetje bang voor hem. Zijn muziek is altijd extreem virtuoos en zijn tempi altijd aan de bovengrens van wat je kunt spelen. Ik herinner me repetities in een lokaaltje in Huddersfield waar we urenlang met hem aan het werk waren, steeds moest het over, de metronoom in de aanslag want hij wilde het tempo tot op het streepje nauwkeurig. Hebben wij intussen zoveel bijgeleerd, of is hij milder geworden? Misschien wel allebei, in ieder geval was hij in de wolken met ons, en bij de repetitie vlogen de kwinkslagen over en weer!

Durham 2013 044

Gerald Barry en Ives Ensemble

Eric Egan, die zich tot nu toe voornamelijk als Noor geprofileerd had (we kenden hem als assistent van Richard Rijnvos aan de universiteit, waar hij tegenwoordig werkt als Teaching Fellow), blijkt ook half Iers te zijn. Daarom speelden we de première van zijn Through the Embers waarbij toevalsoperaties gebruikt werden, geheel in de geest van het ensemble. En we aan de klankschalen moesten:

Durham 2013 034

vlnr: Esther, Eric Egan, Ruben en Rik

Als het Ives Ensemble in Durham is, mogen we ook altijd onze educatieve kant laten zien bij de workshops voor compositiestudenten onder leiding van Richard Rijnvos. Dit (vierde) jaar waren er acht stukken voor verschillende bezettingen. Aan elk stuk hebben we een uur besteed, met aan het eind steeds een provisorische opname. De studenten, die trouwens ook trouw naar onze concerten komen, gaan zo met een duidelijk resultaat naar huis. Voor ons heel intensief, maar afwisselend en bevredigend werk.

Nu we er vier keer geweest zijn voel ik me helemaal thuis in Durham. Maar voor John Snijders, onze pianist en artistiek leider, is Durham nu echt zijn thuis: hij is vorig jaar begonnen als Reader in Music Performance aan de universiteit en hij woont hier sinds september. Gelukkig voor het Ives Ensemble is het maar een uurtje vliegen!

Josje ter Haar

 

 

Wie was Charles Ives?

Amerikaanse postzegel uit 1997 met de afbeelding van Charles Ives

Op zondag 19 november spelen we de hele dag (klik hier voor kaarten) muziek van de eigenzinnige naamgever van het Ives Ensemble, Charles Ives. Maar wie was deze Amerikaanse componist eigenlijk? En hoe belangrijk is was en is hij voor het ensemble? (meer…)

Iedereen is door Cage beïnvloed, ook degenen die niet door hem beïnvloed zijn

In 2012 is het honderd jaar geleden dat de grote Amerikaanse componist en beeldend kunstenaar John Cage werd geboren. Het Ives Ensemble is al sinds jaar en dag specialist in het uitvoeren van het werk van Cage. John Snijders, oprichter, artistiek leider en pianist van het Ives Ensemble, vertelt over zijn ontmoeting met John Cage.

In 1988 was John Cage te gast bij het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, eigenlijk als vervanging voor het geplande Luigi Nono Project, dat door ziekte van de Italiaanse componist geen doorgang kon vinden. Het is misschien niet erg netjes om te zeggen, maar Nono’s ziekte bleek voor mijn muzikale ontwikkeling van cruciaal belang. Cage bezat het vermogen om, met zijn goedgehumeurde anarchistische houding, alle zekerheden onder je vandaan te slaan en je in grote verwarring achter te laten. Componisten konden na een ontmoeting met hem vaak een paar jaar nauwelijks meer aan componeren denken, maar voor mij als uitvoerder verbreedde dit eerste contact met Cage mijn muzikale horizon en ik kan wel zeggen dat mijn denken over muziek, uitvoeren, concerten en geluid in het algemeen nooit meer hetzelfde kon zijn. Om met Mauricio Kagel te spreken: ‘Iedereen is door Cage beïnvloed, ook degenen die niet door hem beïnvloed zijn.’ Bij het slotconcert van het Cage project zei hij tegen mijn toenmalige partner en medeleider van het Ives Ensemble Richard Rijnvos en mij: ‘Als je in New York bent, bel me op, ik sta in het telefoonboek, en kom langs.’ De zomer erop waren we inderdaad in New York, we keken in het telefoonboek, belden en brachten een onvergetelijke middag bij Cage door, toevalligerwijs tevens mijn verjaardag.

De laatste keer dat ik hem sprak was in juli 1992, een week of vijf voor zijn dood. Het Ives Ensemble was uitgenodigd om een concert met zijn werk te spelen in een festival in Ferrara, Italië en op goed Cageiaanse wijze lukte het agendatechnisch niet om ons concert samen te laten vallen met zijn fysieke aanwezigheid. Hij arriveerde een paar dagen later en ik besloot te wachten om hem nog eens persoonlijk te bedanken voor de compositie Ten die hij in oktober 1991 voor het Ives Ensemble had geschreven. Hij kwam samen met zijn goede vriendin, de fotografe en mecenas Betty Freeman, en hoewel broos was hij opgewekt als altijd. We spraken over de concerten die we zouden gaan geven tijdens het Anarchic Harmony Festival in Frankfurt, een verjaardagsfestival dat onverwacht zou moeten worden omgedoopt tot een In Memoriam.

Cage zag nogal op tegen alle feestelijkheden. Zoals hij eerder in een interview zei: ‘When you have celebration going on all over the world, it usually takes a year before and a year after those birthdays to get them all in. That leaves me with a year or two every five years to do my work.’ Het beste verjaardagscadeau dat je dan kan geven, bestaat uit het de kunstenaar niet lastigvallen en hem niet bij de feestelijkheden betrekken. Daarom zal ik ook van harte meedoen aan de viering van Cage zijn 100ste geboortedag met concerten in het Stedelijk Museum, het MuziekgebouwKorzo en Durham (UK). Zijn werk is muzikaal, filosofisch, visueel en maatschappelijk onverminderd actueel en maakt hem tot een van de grootsten, niet alleen van de twintigste, maar waarschijnlijk van alle eeuwen. Ik wens iedereen de ‘happy new ears’ toe die Cage ook na zijn dood nog steeds kan uitdelen.


Het Ives Ensemble speelt op zaterdag 17 en zondag 18 november werken van John Cage in het Stedelijk Museum en Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam. Zie voor meer informatie ook ons Facebook evenement.

Vier sterren voor Feldman

Maandag stond er een prachtige recensie van Feldmans Tweede Strijkkwartet in De Volkskrant, dat maar liefst vier sterren gaf aan ons concert.